Author: Þórhildur Elín Elínardóttir

Í síðustu viku skoðaði hafnarríkiseftirlitið skólaskipið Danmark þar sem það lá við bryggju í Reykjavík en skipið gefur einstaka innsýn í fornar sjómennskuhefðir í verki.  Skipið, sem sjósett var árið 1933, er í eigu danska ríkisins og er starfrækt sem fljótandi skólastofa þar sem ungt fólk fær þjálfun í hefðbundnum siglingastörfum.

Að þessu sinni voru 80 nemendur um borð, aðallega frá Danmörku en einnig frá Hollandi, Þýskalandi og Svíþjóð auk þess sem einn Íslendingur var um borð.  Nemendur eru flestir á aldrinum 17 – 20 ára og um borð læra þau gamaldags siglingatækni, að setja upp segl, binda hnúta, beisla vindinn og tileinka sér almenn vinnubrögð um borð undir stjórn áhafnarinnar sem einnig sinnir almennri kennslu um allt sem viðkemur siglingum, þar með talið hafnarríkiseftirlit.

Lífið um borð í Danmark gefur nemendum góða verklega reynslu af siglingum.  Nemendur sofa í hengirúmum, hjálpa til við eldamennsku og klifra jafnvel upp í hæstu möstur sem hluta af þjálfuninni.  Heimsóknin var einstakt tækifæri til að sjá hvernig ungt fólk fær þjálfun í hefðbundnum siglingum.

 

Flugrekstrar- og skírteinadeild Samgöngustofu tók virkan þátt í Flugdeginum sem haldinn var á Reykjavíkurflugvelli laugardaginn 31. maí. Við vorum með kynningarbás þar sem fjöldi gesta leit við og við áttum góð samtöl um ýmis málefni sem tengjast málaflokknum.

Hátíðin fór vel fram í blíðskaparveðri og mikil ánægja var með dagskrána, sýnt var allt frá litlum þyrilflugum og upp í stórar þotur. Eyjólfur Ármannsson, nýr innviðaráðherra, setti hátíðina formlega og lagði í ræðu sinni áherslu á mikilvægi grósku í íslenskum flugsamgöngum og hlutverk Reykjavíkurflugvallar í því samhengi.

Við þökkum öllum sem lögðu leið sína til okkar og hlökkum til að taka þátt að nýju á næsta ári!

Í síðustu viku fór fram úttekt EASA á lofthæfideildinni, en ytri úttektir eru nauðsynlegur hluti af starfsemi okkar. Umfangið er mikið, bæði í undirbúningi, framkvæmd og úrvinnslu. Bent er á það sem vel er gert en einnig það sem betur má fara. Úttektin gekk heilt yfir vel og með fáum frávikum og engum alvarlegum.

EASA teymið var skipað fólki frá Rúmeníu, Portúgal, Þýskalandi og Kýpur. Þau fóru einnig til þriggja starfsleyfishafa og komu þeir allir vel út með tiltölulega fá frávik. Við munum nýta niðurstöðurnar til að skerpa eftirlitsstarf okkar enn frekar.

Strandveiðitímabilið er hafið og öryggi sjómanna í forgrunni. Margvíslegur undirbúningur hefur farið fram svo tryggja megi sem best slysavarnir á sjó.

Sérstök áhersla á björgunarbáta

Samgöngustofa og skoðunarstöðva leggja í sameiningu áherslu á að öryggisbúnaður sé í samræmi við reglur. Í aðdraganda vertíðarinnar gerði Samgöngustofa skyndiskoðanir á yfir 150 smábátum, sérstaklega gúmmíbjörgunarbátum þeirra. Staðsetning og frágangur björgunarbáta skiptir miklu, svo auðvelt sé að grípa til þeirra og tryggt að þeir losni og komist á flot í neyð.

Öryggisefni smábáta á einum stað

Opnuð hefur verið samræmd öryggissíða fyrir sjómenn. Þar má finna leiðbeiningar, gátlista og fræðslumyndbönd sem hjálpa við undirbúning og auka vitund um öryggismál á sjó.

Aggan eykur öryggi

Öryggisappið Aggan, sem tekið var í notkun í fyrra, með stuðningi Fagráðs um siglingar, hefur vakið athygli meðal sjómanna. Um 300 bátar hafa þegar tekið það í notkun. Aggan inniheldur m.a. gátlista Samgöngustofu sem styður við gerð hættumats um borð.

Fræðsla með Þresti Leó

Í sumar mun Samgöngustofa, í samstarfi við Slysavarnafélagið Landsbjörg og Landsamband smábátaeigenda, taka þátt í fræðsluherferð með áherslu á öryggisbúnað og viðbrögð. Leikarinn og sjómaðurinn Þröstur Leó Gunnarsson fer yfir notkun á björgunarvestum, fjarskiptum, neyðarstigum, staðsetningu neyðarbúnaðar, björgunarhringjum og björgunarbátum.

Nýtt fræðslurit um fjarskipti á sjó

Gefið hefur verið út nýtt fræðslurit um VHF fjarskipti. Markmið þess er að auðvelda sjómönnum að rifja upp hvernig best sé að láta vita af sér og kalla eftir aðstoð ef þörf krefur.

Upp kom sú hugmynd í deild leyfisveitinga og ökunáms að ganga Leggjabrjót frá Þingvöllum yfir í Hvalfjörð í sumar, nánar tiltekið 28. júní. Öll væru velkomin með, makar þar á meðal  

Endilega kommentið við færslu á Teams ef þið viljiðo slást í hópinn (undir SGS-Allir/Almennt)

Skipulag varðandi ferðir fram og til baka ræðst af fjölda.

Leiðin er rúmir 16 km, nokkuð grýtt en þó þægileg og gaman að ganga í góðum félagsskap!

Hér má t.d. sjá leiðarlýsingu: https://www.afstad.com/2020/06/23/leggjabrjotur/

Leiðin yfir Leggjabrjót var mikið farin hér áður fyrr og er ein fjölda þjóðleiða í nágrenni höfuðborgarinnar.

Nú er hægt að auðkenna viðskiptavini með rafrænum skilríkjum beint í gegnum Zendesk þjónustukerfið — bæði í netspjalli og tölvupósti. 

Þessi lausn mun nýtast vel þegar þörf er á að sannreyna auðkenni viðskiptavina og einfaldar þannig þjónustuferlið, bætir öryggi og tryggir hraðari afgreiðslu. Sannkölluð gleðitíðindi!

Allar deildir geta nýtt sér Zendesk þjónustukerfið við afgreiðslu erinda. Deild skráningar og þjónustu hefur góða reynslu af notkun kerfisins og gefur sín meðmæli.

Norðurflug lýsir ánægju með samskipti og samstarf við Samgöngustofu í viðtali í Morgunblaðinu í dag.

Í tilefni af komu nýrrar þyrlu til landsins, sem bætist í flota Norðurflugs, er viðtal við Birgi Ómar Haraldsson framkvæmdastjóra fyrirtækisins í Mogganum í dag. Í máli hans kemur fram að samstarfið við Samgöngustofu við innflutning og skráningu vélarinnar hafi gengið einstaklega vel og verið farsælt. Um er að ræða Airbus AS350B3+ þyrlu sem þegar er komin í fjölbreytt verkefni um landið.

Þessi ummæli eru hvetjandi og staðfesting á mikilvægi þess að byggja upp jákvæð og lausnamiðuð samskipti við atvinnulífið. Samgöngustofa þakkar Norðurflugi traustið og samstarfið og óskar þeim velfarnaðar með nýjustu viðbót í flotann.

Í síðustu viku fengum við góða gesti frá EUROCONTROL, þá Raúl Medina Caballero, forstjóra stofnunarinnar og Enrique Fraile-Riesco, sviðsstjóra. Tilefni heimsóknarinnar var nýleg aðild Íslands og tilgangurinn að kynna starfsemi hér á landi og styrkja samvinnuna enn frekar.

Eftir góðan fund hér í Ármúla var haldið á fund innviðaráðherra. Þar var farið yfir hlutverk okkar í stjórnun flugumferðar, reglugerðarsetningu og eftirliti. Einnig var rætt um næstu skref í samræmingu við sameiginlega áætlun Evrópu um þróun flugumferðarstjórnunar. Eftir fundinn heimsóttu gestirnir Isavia ANS, Landhelgisgæsluna og Isaiva ohf. Móttökurnar voru alls staðar góðar og dagurinn í alla staði hinn ánægjulegasti.

Nýtt og öflugra upplýsingakerfi hefur nú verið gangsett hjá NorType. Kerfið ber vinnuheitið „Nova Status“ og kemur í stað tveggja eldri kerfa. Með þessu stígum við mikilvægt skref í átt að einfaldari, skilvirkari og öruggari vinnslu hjá NorType.

Nova Status kerfið er skrifað frá grunni af okkar eigin fólki. Hönnun og forritun fór fram í UT-deild Samgöngustofu, þar sem Bjarni og Óskar voru í fararbroddi þróunar með dyggum stuðningi frá NorType-teyminu. Verkefnið er gott dæmi um það þegar þekking og samvinna skila árangri sem nýtist bæði starfsfólki og starfsemi.

Með nýja kerfinu verður gerðarskráning einfaldari og hraðari fyrir starfsfólk NorType. Þá hefur forvinnsluhluti kerfisins verið endurbættur og endurskilgreindur, sem gerir villumeðhöndlun markvissari og eykur vinnsluhraða skráninga. Síðast en ekki síst fylgir Nova Status aukið rekstraröryggi. 

Frábær áfangi sem við getum verið stolt af!

Frá árinu 2024 hefur náðst verulegur árangur í að stytta málahala vegna kvartana flugfarþega. Þessi árangur er fyrst og fremst tilkominn vegna breytts verklags í lögfræði- og farþegadeild.

Meðal aðgerða í breyttu verklagi má nefna:

• Nýtt málasniðmát, sem hefur stytt tíma sem fer í ritun úrskurða umtalsvert. Sniðmátið keyrir sjálfkrafa út staðlaðar upplýsingar úr kvörtuninni og sníður textann að tegund málsins áður en ritun úrskurðar hefst.
• Skýrari gagnagrunnur yfir útgefna úrskurði sem auðveldar að finna fordæmi og gæta samræmis í niðurstöðum, þegar um sambærileg álitaefni er að ræða.
• Skýrari upplýsingar fyrir flugfarþega á heimasíðu Samgöngustofu.
• Málskotsgjaldi fyrir afgreiðslu kvartana komið á, fæst endurgreitt ef úrskurður fellur kvartanda í vil.
• Símatími hefur verið tekinn upp sem gefur starfsfólki meira svigrúm til úrvinnslu mála á öðrum tímum.

Á fyrstu fjórum mánuðum ársins 2025 voru gefnir út 88 úrskurðir og ákvarðanir, samanborið við 19 á sama tímabili árið 2024. Í lok apríl 2025 voru aðeins 26 mál í bið eftir úrskurði, en í byrjun árs 2024 voru þau 218 talsins.

Málsmeðferðartími hjá Samgöngustofu, frá því að kvörtun berst og þar til máli er lokið er nú kominn niður í þrjá mánuði, sem er það markmið sem deildin hafði sett sér.  

Upplýsingar um stöðu farþegamála munu fljótlega birtast á skýrsluvef Samgöngustofu.

Rafræn próftaka í bóklegum prófum fyrir bifhjólaréttindi (AM/A1/A2/A) hófst í dag, 23. apríl.

Um er að ræða tvö mismunandi próf, eitt fyrir AM flokk og eitt fyrir A flokka.

Prófin eru sett upp á sambærilegan hátt og önnur rafræn próf. Í stað 30 spurninga með 3 svarmöguleikum eru 50 fullyrðingar sem svarað er rétt/rangt. Hver fullyrðing gefur eitt stig og próftaki þarf að fá 45 stig til að standast prófið.

Ekki er lengur um A og B hluta að ræða heldur er prófið ein heild.

30 fullyrðingar tengjast umferðarmerkjum, forgangi, merkjum lögreglu o.s.frv. en 20 fullyrðingar eru almenns eðlis.

Próf fyrir A-flokka eru í boði á íslensku og ensku, próf fyrir AM flokk er í boði á íslensku.

Með þessu skrefi eru nær öll bókleg ökupróf komin á rafrænt form. Eingöngu próf fyrir dráttarvélaréttindi stendur eftir en það verður fært yfir á rafrænt form á allra næstu vikum.

Þriðjudagskvöldið 15. apríl verða flugöryggismál til umfjöllunar í Kveik. Um er að ræða framhald nýlegrar umfjöllunar um flugslysið í Þingvallavatni. Fókusinn er á möguleg brot á reglum sem gilda um sölu á flugi í ábataskyni.

Kveikur hafði samband við undirbúning þáttarins til að afla svara við ýmsum tengdum spurningum. Einnig var tekið viðtal við Jón Gunnar um þessi mál og verður það að einhverju eða öllu leyti sýnt á þriðjudagskvöldið.

Í gær heimsóttu nokkrir starfsmenn siglingasviðs og stjórnsýslusviðs, ásamt forstjóra, björgunarskipið Jóhannes Briem. Siglt var góðan hring um höfnina þar sem áhöfnin sýndi getu skipsins og kynnti tæknibúnaðinn sem er mikil breyting frá eldra skipi.

Jóhannes Briem er nýlegt skip sem kom til heimahafnar í Reykjavík haustið 2023. Það er í eigu Slysavarnarfélagsins Landsbjargar sem rekur alls þrettán björgunarskip víðsvegar um landið. Fjögur þeirra hafa nú þegar verið endurnýjuð með fullkomnum tækjabúnaði og stefnt er það því að endurnýja þau öll. Von er á næsta skipi til heimahafnar í Höfn í Hornafirði nú í sumar.

Skiptæknideild og siglinga- og hafnaeftirlitsdeild gegna með vinnu sinni lykilhlutverki við að koma þessum nýju björgunarskipum, sem og öðrum nýjum skipakosti, í notkun við Íslandsstrendur.

Í síðustu viku fóru úttektarmenn frá skipaeftirlitsdeild í markaðseftirlit með skemmtibátum hjá fyrirtækinu Fraktlausnir. Þar voru fimm slöngubátar frá Kína teknir til skoðunar, með það að markmiði að ganga úr skugga um að bátarnir uppfylltu lögbundnar kröfur um öryggi, mengunarmörk og merkingar.

Markaðseftirlit með skemmtibátum snýst um að tryggja að bátar sem framleiddir, fluttir inn eða seldir á Íslandi uppfylli viðeigandi lög og reglur, til dæmis varðandi hönnun, byggingu, mengun og merkingar. Þetta eykur öryggi neytenda, verndar umhverfið og stuðlar að sanngjörnum viðskiptum. Neytendastofa, Samgöngustofa og tollayfirvöld hafa hvert sitt hlutverk í þessari keðju og vinna saman að því að tryggja öruggar og lögmætar vörur á markaði fyrir skemmtibáta.

Það hefur verið skammt stórra högga á milli í banaslysum í umferð, eins og forsíða Morgunblaðsins sýndi í dag. Eru þau nú orðin sex talsins á árinu.

Í Kveik sl. þriðjudag var fjallað um farsímanotkun undir stýri. Í framhaldinu hafa þau á RÚV verið að velta fyrir sér snertiskjám sem eru hluti af stjórntækjum margra nýrra bíla. Skýrt er í umferðarlögum að snjalltæki má ekki nota við akstur nema handfrjálst. Í nýjum bílum þarf hins vegar að nota skjá til að stýra t.d. loftræstingu og rúðuþurrkum. Mikilvægt er þá fyrir ökumann að stilla það af sem hægt er að gera áður en haldið er af stað, s.s. tónlist og leiðsögutæki og vera meðvitaður um hættuna sem hlýst af því þegar athyglin fer af veginum. Samgöngustofa hefur tekið virkan þátt í þessari þörfu umræðu hjá RÚV og aðstoðað við umfjöllunina með t.d. samantekt margvíslegra gagna.

Frá og með 1. maí mun Samgöngustofa beina  eigendaskiptum ökutækja yfir í stafrænt ferli. Markmiðið er að einfalda umsýslu og auka öryggi.  

Pappírsferlið verður áfram í boði en afgreiðsla þess getur tekið allt að 7 daga þar sem aukin áhersla verður lögð á að tryggja öryggi og áreiðanleika gagna.  Af þessum sökum hefur Samgöngustofa óskað eftir því að skoðunarstofur hætti að taka á móti eigendaskiptum á pappír frá og með 1. maí nk. 

Viðskiptavinir eru hvattir til að nota stafræna ferlið, sem er einfalt og öruggt  á heimasíðu stofnunarinnar.

Hér má sjá nýja frétt á vefnum okkar um stafræn eigendaskipti ökutækja frá 1. maí.

Harpa Þuríður hefur tekið stjórnarsæti í nýkjörinni stjórn Landsnets að beiðni fjármála- og efnahagsráðherra. Stjórnin var valin á grunni nýs verklags sem á að tryggja að tilnefndir stjórnarmenn veljist á grundvelli hæfni, menntunar eða reynslu. Þar er líka kveðið á um að stjórnarmenn skulu vera óháðir fyrirtækinu og stjórnendum þess, séu hvorki starfsmenn fyrirtækisins né kjörnir fulltrúar á Alþingi eða í sveitarstjórnum.

Landsnet er þjónustufyrirtæki í eigu þjóðarinnar. Hlutverk fyrirtækisins er að viðhalda og reka flutningskerfi raforku.

Til hamingju!

Í kjölfar grisjunar á trjágróðri í Öskjuhlíð að undanförnu lét Isavia innanlandsflugvellir  framkvæma nýtt mat á aðstæðum. Það sýnir að skilgreindir VSS-fletir eru nú án hindrana og í samræmi við mildunarráðstafanir.  Samgöngustofa hefur yfirfarið gögnin og metið niðurstöðurnar.

Með hliðsjón af þessu hefur Samgöngustofa afturkallað tilskipun um takmarkanir á notkun flugbrautar 13/31 í þágu flugöryggis, sem tók gildi 8. febrúar sl.

Starf hafnarríkiseftirlitsmanna er mjög fjölbreytt og á stundum krefjandi.

Eitt af því sem þarf stundum að gera er að kyrrsetja skip ef þau uppfylla ekki þær kröfur sem gerðar eru samkvæmt alþjóða samþykktum og reglum. Sem betur fer þarf hafnarríkiseftirlitið ekki oft að grípa til svo róttækra aðgerða en í gær var skip kyrrsett í Þorlákshöfn vegna athugasemda sem gerðar voru varðandi öryggis skips og áhafnar. Skipið sem um ræðir heitir NM Copenhagen, 4255 GT. Heimahöfn skipsins er Madeira Portugal en það kom til Þorlákshafnar frá Andverpen fulllestað af stálrörum.

Þar sem skipið var ekki útbúið með ECDIS (Electronic Chart Display and Information System) hefðu nákvæm sjókort af siglingarleið skipsins þurft að vera um borð. Sjókort sýna m.a. ljósvita, staðsetningar á grynningum, skerjum, duflum, neðansjávarköplum og gefa aðrar nauðsynlegar upplýsingar til að tryggja örugga siglingu fyrir skip, áhöfn og umhverfi. 

Áður en skip leggur úr höfn þarf skipstjóri að gera siglingaráætlun um fyrirhugaða ferð. Hún tryggir að skipið fari ekki inn á hættusvæði eða svæði þar sem skipaumferð er hreinlega bönnuð. Eitt af því sem beðið er um í skoðunum er að fá að sjá siglingaáætlun skipsins til landsins.

Þegar beðið var um þessar upplýsingar í gær var fátt um svör. Við eftirgrennslan kom í ljós að skipið var einungis með eitt sjókort af Íslandi og var það sambærilegt við það sem má sjá á mynd hér fyrir neðan.  Var skipið samstundis kyrrsett og skipstjóra tilkynnt að skipið færi ekki af stað fyrr en sjókort af því svæði  sem skipið áætlaði að sigla á væru komin um borð og staðfesting þar að lútandi hefði borist Samgöngustofu.

Í kjölfar funda hér í Ármúla með fulltrúum KFOR, alþjóðlegu friðargæsluliði NATÓ í Kósovó, þáðum við heimboð þeirra. Tilgangur heimsóknar fulltrúa Samgöngustofu dagana 18. – 21 mars var að fylgjast með málum sem tengjast stjórnun loftrýmisins og þróun frávika sem hafa verið opnuð í fyrri heimsóknum.

Í heimsókninni hittu okkar menn, Þröstur, Lorik og Guðbjörn, meðal annars COM KFOR, sem er æðsti herforingi NATO/KFOR í Kósovó. Hann hrósaði verkefni Samgöngustofu sem mikilvægu til að tryggja öryggi í loftrýminu. Einnig var fundað með ráðherra samgöngumála hjá Kósovó ásamt fulltrúum NATO/KFOR, þar semrædd var frekari þróun og samvinna í tengslum við verkefnið.

Verkefnið telst til borgaralegs framlags Íslands til stuðnings öryggis og stöðugleika innan NATO. Markmið Samgöngustofu er staðla loftrýmið (e. Normalization of the airspace), tryggja hlítni við evrópskt og alþjóðlegt regluverk og stuðla að auknu öryggi og skilvirkni í loftrýminu.