Author: Þórhildur Elín Elínardóttir

Í Kastljósþætti gærkvöldsins fór Jón Gunnar vel yfir stöðu mála á Reykjavíkurflugvelli. Sem flestum er kunnugt, þá lokaði Samgöngustofa annarri flugbraut flugvallarins tímabundið, vegna þess að tré í Öskjuhlíð hafa vaxið upp í of mikla hæð. Sú staða ógnar bæði flugtaki og lendingum og nauðsynlegt var að bregðast við.

Hér má horfa á viðtalið við Jón Gunnar í Kastljósinu.

Í fréttum seint í gærkvöldi var sagt að undanþágubeiðni um sjúkraflug hafi verið hafnað. Svo var ekki, heldur reyndist ekki unnt að afgreiða beiðnina. Ástæða þess er að skoða þarf nánar með aðilum máls hvernig flugöryggi heilbrigðisstarfsfólks og sjúklinga verður tryggt. Óskað hefur verið eftir leiðréttingu í fjölmiðlum.

Þriðjudaginn 4. febrúar hélt Samgöngustofa fund með aðilum frá hagsmunasamtökum sjómanna, útgerðarmönnum, Rannsóknarnefnd samgönguslysa, samgöngu-og sveitarstjórnarráðuneyti og öðrum hagaðilum. Þar varð farið yfir vandmál við losun gúmbjörgunarbáta þegar bátar velta. Einkum felast þau í því að sjálfvirkur sleppibúnaður virkar ekki fyrr en báturinn sem valt er kominn á fjögurra metra dýpi.

Frumkvæðisathugun Samgöngustofu byggir á fjölda tilfella báta sem hefur hvolft en sökkva ekki strax og því losnar björgunarbáturinn seint eða ekki. Ástæðan er að fleiri bátar eru nú smíðaðir úr plasti. Rannsóknarnefnd Samgönguslysa hefur gert tillögur í öryggisátt og ábendingar í kjölfar þeirra slysa.

Á fundinum kynnti Joakim Unosson lausn sem fyrirtækið Hammar hefur þróað til að losa björgunarbáta þegar halli báts er orðinn yfir 90%. Hammar hefur selt Viking Life-Saving Equipment A/S þennan búnað og hefur hann verið settur í um 1000 báta erlendis. Hér á landi hefur umboðsaðili fyrirtækisins sett búnaðinn í einn bát til að skoða virkni hans.

Fundurinn vakti athygli og umræður voru góðar. Samgöngustofa var hvött til að skoða ítarlegar reynslu af þessum nýja búnaði.

Rafræn próftaka í bóklegum prófum fyrir aukin ökuréttindi (ÖR-próf) hefst föstudaginn 31. janúar næstkomandi um allt land.

Prófinu hefur verið breytt á sambærilegan hátt og B-prófunum, þannig að í stað 30 spurninga með 3 svarmöguleikum verða 50 fullyrðingar sem svarað er rétt/rangt. Hver fullyrðing gefur eitt stig og próftaki þarf að fá 45 stig til að standast prófið.

Ekki verður lengur um A og B hluta að ræða heldur er prófið ein heild.

30 fullyrðingar tengjast umferðarmerkjum, forgangi, merkjum lögreglu o.s.frv. en 20 fullyrðingar eru almenns eðlis.

Prófin verða í boði á íslensku, ensku, pólsku og arabísku. Upplestur er í boði fyrir alla próftaka á öllum tungumálum með aðstoð vefþulu.

Stefnumótunin okkar fyrir árin 2025-2029 hefur nú fengið sýnilegt form. Efnið á stefnuvefnum og hönnunarvefnum hefur verið uppfært í takt við niðurstöðu vinnunar sem kynnt var á stefnumótunarfundinum okkar í byrjun desember.

Við eigum síðar eftir að fá fleiri frábærar ljósmyndir inn á hönnunarvefinn. Jafnframt er stefnt að því að fjölga powerpoint-útfærslum.

Væri gaman að heyra hvað ykkur finnst!

Nú fá sjómenn stafrænt hnipp í pósthólfið sitt á Ísland.is. Í því felst að þremur mánuðum áður en gildistími námskeiða sjómanns (öryggisfræðsla smábáta og grunnöryggisfræðslunámskeið) rennur út fær sjómaður póst gegnum Ísland.is um að gera ráðstafanir. 

Á næstu vikum verður hnippið nýtt fyrir fleiri þætti í þágu sjómanna, t.d. í tengslum við önnur námskeið hjá Slysavarnaskóla sjómanna, atvinnuskírteini, sjóferðabækur, sjómannalæknisvottorð og skemmtibátaskírteini.

Allir einstaklingar sem fá útgefna kennitölu og allir lögaðilar sem skráðir eru í fyrirtækjaskrá hafa aðgang að sínu eigin stafræna pósthólfi á Ísland.is. Hægt er að stilla pósthólfið þannig að það sendi hnipp til eiganda þess þegar póstur hefur borist.

Síðastliðið vor kynnti Fjármála- og efnahagsráðuneytið breytta framkvæmd þjónustukannana fyrir stofnanir. Framkvæmdin býður upp á rauntímamælingu á þjónustu með það að markmiði að ná betur til notenda þjónustunnar. Kostir slíkra rauntímamælinga eru meðal annars þeir að notendur eru spurðir um upplifun sína stuttu eftir að þjónustan hefur verið veitt og því er upplifun notenda enn í fersku minni. Með rauntímamælingum gefst okkur tækifæri til að rýna niðurstöður í það minnsta mánaðarlega og því er hægt að sjá fljótlega hvort þjónusturof sé til staðar eftir mánuðum. Viðmótið er einfalt og við reiknum með fleiri svörum en áður.

Samgöngustofa hefur innleitt nokkrar dreifileiðir fyrir könnunina. Í afgreiðslu er að finna QR-kóða sem vísar á könnunina, bæði við setusvæðið og við afgreiðsluborð. Eins fá notendur sendan hlekk á könnunina þegar erindum er lokið á vefnum okkar, en nýjasta dreifileiðin er í gegnum spjallmennið. Þegar netspjalli er lokið fær notandi einnig sendan hlekk og beiðni um að svara könnuninni. Framkvæmdin gefur okkur tækifæri til að greina umbótatækifæri og bæta þjónustu okkar til framtíðar.

Milli jóla og nýárs hófum við herferð með Verði tryggingafélagi og Eimskip þar sem við bendum á hættuna á að sofna undir stýri. Rannsóknarnefnd samgönguslysa beindi þeim tilmælum til okkar að fjalla um þetta vandamál eftir það þau urðu vör við mikla aukningu á alvarlegum slysum vegna þessa. 

Á næstu dögum munum við reyna að fá fjölmiðla til að fjalla um málefnið, undirstrika hversu hættuleg við erum ef við ökum of þreytt, tiltaka hverjir áhættuþættir og áhættuhópar eru og veita almenningi góð ráð um hvað við getum gert til að koma í veg fyrir að við sofnum við aksturinn. 

Auglýsinguna í fullri lengd má sjá hér: https://www.youtube.com/watch?v=ZTC-RJ_5IKY og vefsíðu herferðarinnar má sjá hér: http://www.ekkigeispa.is. 

Frá 1. janúar 2025 er Ísland formlega orðið aðili að EUROCONTROL, hið 42. í röð Evrópuríkja.

EUROCONTROL er evrópsk milliríkjastofnun sem styður við flug og flugleiðsögu í Evrópu. Við Íslendingar höfum haft náið samstarf við stofnunina í meira en aldarfjórðung, í gegnum áheyrnaraðild. Aðildarviðræður stóðu yfir með hléum frá 2008, en haustið 2022 var undirritaður aðlögunarsamningur sem lagði grunninn að fullri aðild Íslands nú.

Samgöngustofa tekur þátt í starfinu fyrir Íslands hönd. Með aðildinni fáum við aðgang að kerfum, gagnabönkum, greiningarvinnu, tæknilausnum, þjálfun og stuðningi við ýmsa þætti flugmála sem snúa að rekstrarstjórnun flugumferðar, rekstri flugvalla, skilvirkni, öryggi og netvernd svo nokkuð sé nefnt.

Þann 1. janúar 2025 tekur gildi ný gjaldskrá Samgöngustofu. Verður hún birt á vef stjórnarráðsins á næstu dögum.  Almenn hækkun gjaldskrárliða nemur 3%  og er ætlað að mæta hækkunum á rekstrarkostnaði stofnunarinnar milli ára. Áhersla er lögð á að gjaldskrá endurspegli raunkostnað stofnunarinnar hverju sinni.

Þau tíðindi hafa orðið, að fyrstu rafrænu umsóknirnar um flugstarfaskírteini eru orðnar virkar. Nú er hægt að sækja rafrænt um endurútgáfu skírteina fyrir atvinnuflugmenn (ATPL/CPL) og einkaflugmenn (PPL/LAPL) á vefnum okkar, með beinni tengingu við One skjalakerfið. 

Þar með verður ekki lengur hægt að koma landleiðina með þessar umsóknir á pappír, sem eru tímabærar framfarir. Frábært skref!

Fyrir rúmu ári hóf Samgöngustofa kynningu á ábendingakerfinu Bendli í kjölfar þess að umbótahópur hafði verið skipaður til að fylgja verkefninu úr hlaði og koma umbótaverkefnum í farveg. Undirtektir voru góðar og enn er unnið að því að þróa verklagið. Starfsfólk hefur spurt hvað verði um ábendingarnar og hvort tekið sé mark á þeim. Stutta svarið er já, en eins og ávallt gildir um innleiðingu þá er það þolgæðið sem skiptir máli. Skemmst er frá því að segja að á þessu ári hafa borist 73 ábendingar og þar af 13 frá ytri aðilum.

Á meðal þeirra ábendinga sem hafa verið innleiddar eru meðal annars að bæta við kennslu á hönnunarstaðli Samgöngustofu og að kynna betur undirskriftir í tölvupósti við nýliðakynningu. Önnur er svo að hafa minna áberandi merkingar á völdum bílum Samgöngustofu vegna ótilkynnts eftirlits og brugðist hefur verið við báðum þessum ábendingum. Dæmi um stærri tillögur sem hafa komið í gegnum ábendingakerfið er meðal annars að þverfaglegir verkefnahópar verði settir á laggirnar og að skilvirkari stýring verkefna verði innleidd. 

Starf umbótahópsins, uppbygging á virku stjórnunarkerfi og stöðugar umbætur sem kynntar voru á stefnumótunarfundinum á Nordica í vikunni eru staðfesting á að ekki verður staðar numið. Við ætlum að halda áfram í að gera vinnustaðinn enn betri og ábendingakerfið Bendill er öflugt verkfæri í þeirri vegferð.

Sjöundi desember 2024 markar 80 ára afmæli undirritunar Chicago-samningsins um alþjóðaflug, sem fram fór í Chicago í Bandaríkjunum. Í átta áratugi hefur þessi tímamótasamningur verið grundvöllur þróunar á alþjóðaflugi til hagsbóta fyrir þjóðir heims. Til að fagna þessum mikilvæga áfanga skipulagði  Alþjóðaflugmálastofnunin (ICAO) viðburði dagana 4. og 5. desember á Hilton Chicago hótelinu, áður þekkt sem The Stevens Hotel, þar sem samningurinn var samþykktur og stofnunin á uppruna sinn. Þrátt fyrir að þessi viðburður gefi tækifæri til að líta til baka og meta mikilvæga áfangasigra síðustu áttatíu ára, þá er enn mikilvægara að hann skapi vettvang fyrir umræðu allra hagsmunaaðila um hvernig ICAO mun áfram styðja við þróun flugsins á komandi áratugum.

Í bókinni “Saga flugvalla og flugleiðsögu á Íslandi” eftir Arnþór Gunnarsson er eftirfarandi texti: Á árunum 1942–1944 hófu stjórnmála- og embættismenn markvissan undirbúning að almennu alþjóðaflugi að styrjöldinni lokinni. Mest var unnið að þessum málum í Bandaríkjunum, Bretlandi og Kanada. Árið 1944 tóku Bandaríkin af skarið og buðu 53 ríkjum ásamt fulltrúum tveggja annarra til alþjóðlegrar flugmálaráðstefnu í Chicago. Þáðu 52 boðið. Var ráðstefnan haldin á gömlu og virðulegu hóteli, Stevens Hotel, og hófst 1. nóvember 1944. Ætlunin var að ráðstefnan stæði í 25 daga en áður en yfir lauk urðu dagarnir 37.

Það er ótrúlegt að Ísland hafi tekið þátt og gerst í kjölfarið stofnaðili að Alþjóðaflugmálastofnuninni á þessum tímum stríðs og umróta, sama ár og þjóðin hlaut fullveldi. Síðan þá hafa ýmsir samningar verið staðfestir og má þar sérstaklega nefna samninga um stjórnun flugleiðsögu yfir Atlandshafinu sem enn eru í gildi. Valdís Ásta Aðalsteinsdóttir fulltrúi Íslands hjá ICAO tók þátt í viðburðinum í Chicago fyrir Íslands hönd.

Ísland hefur innleitt nýjar reglur Evrópusambandsins um drónaflug með útgáfu reglugerðar nr. 1360/2024. Reglurnar skipta starfsemi dróna í þrjá flokka:

• Opinn flokkur: Fyrir einfalt flug áhugamanna og atvinnufólks, með áherslu á öryggi.
• Sérstakur flokkur: Fyrir flóknari starfsemi, til dæmis flug utan sjónlínu, þar sem gerð er krafa um áhættumat og heimild.
• Vottaður flokkur: Fyrir stærri dróna og flug með meiri áhættu, þar sem  kröfur líkjast þeim sem gerðar eru í mönnuðu flugi.

Allir drónanotendur þurfa nú að skrá sig á www.flydrone.is. Flugmenn með dróna yfir 250 g þurfa að taka próf og fá hæfnivottorð.

Markmið nýju reglnanna er aukið öryggi og samræmi við reglur annarra Evrópuþjóða (reglugerðir Evrópusambandsins nr. 2019/945 og 2019/947). 

Frekari upplýsingar eru á ytri vefnum okkar.

Ársskýrsla Samgöngustofu fyrir árið 2023 hefur loks litið dagsins ljós. Þar má lesa um starfsemi okkar og sum þeirra verkefna sem unnin voru á síðasta ári og gott getur verið að blaða í gegnum. Ekki síst eru í ársskýrslunni nokkrar af nýju ljósmyndunum okkar, þar sem starfsfólk situr fyrir.

Jóladagatal Samgöngustofu hefst næsta sunnudag (1. des). Um er að ræða 24 skemmtilegar sögur um jólasveinana og ævintýri þeirra, m.a. í umferðinni. Í sögunum fáum við ekki bara að heyra um jólasveinana 13 heldur kynnumst við einnig öðrum minna þekktum íslenskum jólasveinum.

Hægt er að lesa eða hlusta á sögurnar, svara einfaldri spurningu og senda inn svarið. Tvö svör eru dregin út daglega fram að jólum og hljóta þau heppnu veglegan endurskinsbakpoka. Í janúar er svo einn heppinn grunnskólabekkur dreginn út og hlýtur hann pizzu-veislu og borðspil.

Við hvetjum fólk til að lesa sögurnar eða hlusta á þær, leyfa börnunum að svara getrauninni og kannski taka smá umræðu um efni sögunnar.

Jóladagatalið má finna hér: http://joladagatal.umferd.is

Í gær haldin árleg athöfn til að vekja athygli á fórnarkostnaði umferðarslysa og þakka viðbragðsaðilum og heilbrigðisstarfsfólki fyrir að standa ávallt vaktina. Fjöldi fólks tók þátt í fallegu veðri og þrátt fyrir tilefnið var stemmingin ljúf. Einar Magnús var á staðnum og tók mjög fallegar ljósmyndir sem öllum er velkomið að skoða í ljósmyndamöppunni á sameiginlega K-drifinu okkar:
SGS-Sameign (K:) > Ljósmyndir > Minningardagurinn 2024

Sameinuðu þjóðirnar hafa tileinkað þriðja sunnudag í nóvember alþjóðlegum minningardegi um fórnarlömb umferðarslysa og er sá dagur næsti sunnudagur. Á Íslandi höfum við haldið minningarathöfn þar sem við m.a. þökkum viðbragðsaðilum og heilbrigðisstarfsfólki fyrir þeirra þátt í umferðaröryggi. Í ár verður þemað þreyta og svefn undir stýri og munum við m.a. heyra frásögn móður manns sem lenti í mjög alvarlegu slysi í fyrra þar sem svefn ökumanns kom við sögu. 

Lesa má um daginn, dagskrá hans og fleira, á www.minningardagur.is. 

Athöfnin mun fara fram við þyrlupallinn við Landspítalann í Fossvogi og hvetjum við öll til að mæta og sýna hluttekningu.

Eftir tæpa tvo mánuði, eða 1. janúar 2025 verður Ísland fullgilt aðildarríki að Eurocontrol, sem er Evrópustofnun um öryggi í flugleiðsögu með höfuðstöðvar í Brussel. Aðildarviðræður hófust árið 2008, en haustið 2022 var skrifað undir aðlögunarsamning Íslands að Eurocontrol.

Ferlið frá aðlögunarsamningi að fullgildingu er markað nokkrum áföngum. Í dag barst staðfesting þess að utanríkisráðuneyti Belgíu hafi tekið við orðsendingu og fullgildingarskjölum Íslands að Eurocontrol. Það er síðasta skrefið áður en formleg aðild tekur gildi um áramótin.

Óskað er eftir áhugasömum aðilum til að sitja í umhverfishóp Samgöngustofu og taka þátt í gefandi og skemmtilegu starfi hópsins. 
Markmið hópsins er að efla þekkingu og vitund starfsfólks á umhverfismálum og stuðla að því að gera rekstur og starfsemi Samgöngustofu umhverfisvænni.

Hlutverk hópsins eru m.a.:

• Móta umhverfis- og loftlagsstefnu stofnunarinnar
• Leggja til mælanleg markmið umhverfismála í samræmi við loftlagsstefnu og í samráði við sérfræðinga Samgöngustofu
• Skipuleggja fræðslu og kynningu umhverfismála innan SGS, t.d. föstudagsörerindi og kynnisferðir til annarra fyrirtækja 
• Halda utan um vinnu og fylgja eftir verkefnum sem snúa að viðhaldi Grænna skrefa í ríkisrekstri
• Halda utan um gagnaöflun fyrir skil á Grænu bókhaldi 
• Framfylgja verkefnum á sviði umhverfismála sem framkvæmdastjórn felur hópnum 
• Koma með tillögur að umbótaverkefnum á sviði umhverfismála fyrir rekstur stofnunarinnar (innri umbótaverkefni)
• Koma með tillögur að samfélagslegum verkefnum á sviði umhverfismála (ytri umbótaverkefni)

Áhugasöm eru beðin að hafa samband við graen@samgongustofa.is  

Á ársfundi Orkustofnunar á Akureyri í lok september var ríkisstofnunum veittar viðurkenningar fyrir árangur í orkuskiptum. Af bifreiðum Samgöngustofu gengur helmingurinn fyrir hreinorku og því fengum við “bronsdekkið”. Næst í röðinni er silfur og gull og svo að lokum platína þegar við náum fullkomnum árangri. Gaman að því!