Í Fréttablaðinu í dag er viðtal við Þórhildi Elínu um rafhlaupahjól sem hafa verið mikið til umræðu að undanförnu. Tilefnið er skýrsla starfshóps um smáfarartæki sem gefin var út á föstudaginn. Í skýrslunni eru tillögur um aðgerðir til að gera búnað, umhverfi og notkun smáfarartækja öruggari. Viðtalið er hér á eftir:
Þórhildur: Allt of auðvelt að gera hjólin hraðskreiðari
Starfshópur um smáfarartæki gaf á föstudaginn var út fullgerða skýrslu með tillögum um aðgerðir til að gera búnað, umhverfi og notkun smáfarartækja öruggari. Er þar helst átt við rafmagnshlaupahjól, sem hafa verið mjög áberandi í íslenskum samgöngum frá árinu 2020.
Hjólin hafa verið undir smásjá vegna hás hlutfalls þeirra í umferðarslysum síðustu árin, en hlutfall alvarlegra þeirra sem voru á rafhlaupahjóli meðal alvarlegra slasaða í umferðarslysum var 17 prósent þrátt fyrir að akstur rafhlaupahjóla sé innan við eitt prósent af heildarumferð.
Ein tillaga í skýrslunni snýr að hámarkshraða rafhlaupahjólanna og að því að bann verði lagt við breytingum á hraðastillingu þeirra. Rafhlaupahjól eru yfirleitt hönnuð með innbyggðan 25 km hámarkshraða á klukkustund en hægt er að fara mikið hraðar á þeim með því að rjúfa hraðainnsigli á þeim.
„Það er algengt og kannski allt of auðvelt að taka af þessar hraðatakmarkanir þannig að hjólin komist miklu hraðar en gert er ráð fyrir,“ sagði Þórhildur Elín Elínardóttir, samskiptastjóri hjá Samgöngustofu, við Fréttablaðið. „Við höfum reynt að leggja okkar á vogarskálarnar með því að tala við foreldrana. Ekkert foreldri vill bera ábyrgð að hafa barnið sitt á fleygiferð úti á göngustígum á hraða sem það ræður engan veginn við. Við sjáum það að því hraðar sem fólk fer á hvaða farartæki sem er því skemmri tíma hefur það til að bregðast við ef út á bregður. Í annan stað er það þannig að því aflmeira farartæki sem þú stýrir, því meiri ábyrgð berðu gagnvart þínu samferðafólki úti í umferðinni.“
Í viðtali við Fréttablaðið varðandi slys þar sem rafskútu var hjólað á gangandi vegfaranda í síðustu viku hafði Guðbrandur Pétursson, aðstoðaryfirlögreglustjóri hjá umferðardeild lögreglunnar, fundið að því að ekki væru til viðurlög við því að breyta hámarkshraða smáfarartækja með því að rjúfa innsiglin. „Eigandi eða notandi ber ábyrgð þegar þetta er gert en það eru engin sektarákvæði. Ákærusviðið hefur verið að skoða þetta með okkur. En það er erfitt viðfangs eins og regluverkið er núna.“
„Þessi tæki eru náttúrlega frábær mjög gagnleg og umhverfisvæn og góður kostur til að komast milli staða í staðinn fyrir einkabílinn,“ sagði Þórhildur. „Þau taka minna pláss og það getur verið hollt að anda að sér góðu súrefni á meðan maður kemur sér milli staða. Sem viðbót í samgönguflóruna eru rafhlaupahjólin að mörgu leyti frábær tæki. En við sjáum í slysatölunum er að samhliða aukinni notkun hafa þær rokið upp. Tilgangurinn með tillögunum er að finna hvernig við getum hámarkað nytsemina og dregið sem mest úr slysahættunni.“
Þórhildur benti á að miðað við slysatölur væri það annars vegar ölvunarakstur og hins vegar aldur ökumanna sem hefði reynst skeinuhættur við akstur rafhlaupahjóla. Hvort tveggja er meðal þess sem úrbótatillögur starfshópsins snúast að, en í skýrslunni er stungið upp á bæði því að refsivert verði að stjórna smáfarartæki með meira en 0,5 ‰ áfengismagn í blóði og að aldursmörk ökumanna verði 13 ár.
„Þessi skýrsla er einvörðungu fyrsta skref,“ sagði Þórhildur. „Öll útfærsla er eftir. Tillögurnar miða að því að lagaleg umgjörð verði skýrð betur og ef unnið verður úr þessum tillögum mættum við gera ráð fyrir því að þá myndi það birtast í umferðarlögum annars vegar og reglugerðum hins vegar. Í tillögunum er meðal annars lagt til að umferðarfræðslan verði hluti af aðalnámskrá.“
„Samgöngustofa sinnir nú þegar fræðslu gagnvart börnum og unglingum í samstarfi við skóla og leikskóla en hvernig slík fræðsla yrði útfærð frekar yrði samvinnuverkefni skólanna. það er ekki einnar stofnunar eða eins manns verk að uppfræða börn um góða hegðun í umferðinni. Þetta er samfélagsmál og þetta er umferðarmenningarmál. Að slíkri fræðslu þurfa mjög margir að koma.“
